Krótki Przegląd: Dlaczego mylimy te dwie substancje?

Konopie (Cannabis Sativa L.) to niezwykle złożone rośliny, które zawierają ponad 100 różnych kannabinoidów. Dwa z nich – CBD (kannabidiol) oraz THC (tetrahydrokannabinol) – są najbardziej znane i przebadane, jednak ich wpływ na ludzki organizm jest diametralnie różny. Choć posiadają niemal identyczny wzór chemiczny (C21H30O2), różnią się ułożeniem atomów, co decyduje o tym, jak „pasują” do receptorów w naszym mózgu.

Podstawowa różnica, którą należy zapamiętać: THC jest substancją psychoaktywną (zmienia świadomość, wywołuje euforię lub lęk), podczas gdy CBD jest substancją niepsychoaktywną, działającą tonizująco, przeciwzapalnie i antypsychotycznie. W praktyce oznacza to, że pacjenci szukający ulgi w bólu bez „haju” wybierają CBD, podczas gdy THC jest stosowane w cięższych przypadkach klinicznych, często pod ścisłym nadzorem lekarza.

Kluczowe Punkty (Executive Summary)

• ✓ Różnica w odczuciach: CBD nie odurza i pozwala zachować trzeźwość umysłu. THC wpływa na percepcję, czas reakcji i nastrój.
• ✓ Zastosowanie prawne: Produkty CBD (do 0,3% THC) są w Polsce ogólnodostępne. Produkty z wyższym stężeniem THC są dostępne wyłącznie jako lek na receptę (RPW).
• ✓ Synergia: CBD może łagodzić niepożądane efekty psychoaktywne THC (np. lęk czy kołatanie serca), co jest wykorzystywane w terapiach łączonych.
• ✓ Pochodzenie: CBD pozyskuje się głównie z konopi włóknistych (siewnych), podczas gdy THC dominuje w odmianach konopi indyjskich (marihuanie).

Czym jest CBD i jak działa na organizm? (Układ Endokannabinoidowy)

Aby zrozumieć różnicę między tymi związkami, musimy zajrzeć do wnętrza naszego organizmu. Każdy człowiek posiada Układ Endokannabinoidowy (ECS). Jest to sieć receptorów rozproszonych po całym ciele, odpowiedzialna za utrzymanie homeostazy (równowagi) – reguluje sen, apetyt, odczuwanie bólu i odpowiedź immunologiczną.

Kluczowa różnica w wiązaniach receptorowych:

Działanie kannabinoidów opiera się na dwóch głównych typach receptorów:

• Receptory CB1: Znajdują się głównie w mózgu i ośrodkowym układzie nerwowym.
• Receptory CB2: Zlokalizowane są głównie w układzie odpornościowym i narządach obwodowych.

THC ma budowę idealnie pasującą do receptora CB1. Łączy się z nim jak „klucz do zamka”, bezpośrednio go stymulując. To właśnie ta silna aktywacja receptorów w mózgu powoduje kaskadę reakcji chemicznych, którą odczuwamy jako „haj” (zmiana percepcji, euforia, spowolnienie czasu).

CBD działa zupełnie inaczej. Ma słabe powinowactwo do receptorów CB1 i nie łączy się z nimi bezpośrednio. Zamiast tego działa jako allosteryczny modulator. Co to znaczy? CBD zmienia kształt receptora, sprawiając, że THC (lub naturalne endokannabinoidy organizmu) łączą się z nim słabiej lub w inny sposób. Dodatkowo, CBD hamuje enzym FAAH, który rozkłada anandamid (naszą naturalną „cząsteczkę szczęścia”), dzięki czemu jej poziom w organizmie rośnie naturalnie.

Metody ekstrakcji CBD – dlaczego ma to znaczenie?

Bezpieczeństwo stosowania produktów konopnych zależy od metody ich pozyskania. Nie każdy olejek CBD jest taki sam. Poniższa tabela przedstawia metody stosowane w przemyśle:

CBD a THC – Różnice w zastosowaniach medycznych

Zarówno CBD, jak i THC mają swoje miejsce w nowoczesnej medycynie. W Polsce dynamicznie rozwija się rynek tzw. „Medycznej Marihuany”, która jest niczym innym jak suszem lub ekstraktem konopnym o standaryzowanej zawartości THC i CBD.

Kiedy lekarz przepisuje THC?

THC, mimo skutków ubocznych w postaci odurzenia, jest niezastąpione w leczeniu:

• Bólu neuropatycznego i onkologicznego: Gdzie standardowe opioidy przestają działać lub powodują zbyt duże wyniszczenie organizmu.
• Stwardnienia rozsianego (SM): Pomaga redukować spastyczność mięśni.
• Chemioterapii: Skutecznie hamuje nudności i wymioty oraz pobudza apetyt (co jest kluczowe przy kacheksji).
• Jaskry: Tymczasowo obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Kiedy stosuje się CBD?

CBD jest pierwszym wyborem w terapiach, gdzie pacjent musi pozostać aktywny zawodowo i społecznie (np. prowadzić samochód). Główne wskazania:

• Padaczka lekooporna: (np. zespół Dravet). Istnieją leki na bazie CBD (Epidiolex) oficjalnie zatwierdzone przez agencje medyczne.
• Stany lękowe i depresja: Badania wskazują na potencjał anksjolityczny (przeciwlękowy).
• Stany zapalne: RZS (Reumatoidalne Zapalenie Stawów), choroby jelit (Leśniowski-Crohn).
• Problemy ze snem: Regulacja cyklu dobowego bez efektu „otumanienia” rano.

Status prawny w Polsce (2024/2025)

Wielu użytkowników gubi się w gąszczu przepisów. Oto jasny podział:

1. Produkty CBD (Suplementy, Kosmetyki, Susz)

Są legalne i ogólnodostępne pod warunkiem, że suma zawartości delta-9-THC oraz kwasu THCA nie przekracza 0,3% (limit podniesiony z 0,2% w 2022 roku). Można je kupić w sklepach stacjonarnych, aptekach i internecie bez recepty. Nie są one jednak traktowane jako leki w świetle prawa farmaceutycznego (poza wyjątkami zarejestrowanymi centralnie), lecz jako suplementy diety lub nowa żywność (Novel Food – tu sytuacja prawna w UE jest wciąż dynamiczna).

2. Medyczna Marihuana (THC > 0,3%)

Jest legalna, ale ściśle reglamentowana. Dostępna wyłącznie na receptę narkotyczną (tzw. recepta RPW), którą może wystawić każdy lekarz (z wyjątkiem weterynarza), choć najczęściej robią to specjaliści w klinikach konopnych. Lek kupuje się w aptece. Posiadanie suszu medycznego bez dokumentacji medycznej (zaświadczenia, kopii recepty) wciąż może narazić pacjenta na problemy prawne podczas kontroli policyjnej.

Ważne dla kierowców: Polskie prawo nie odróżnia „stanu po użyciu” (kiedy lek już nie działa, ale metabolity są we krwi) od „stanu pod wpływem”. Prowadzenie pojazdu po zażyciu medycznego THC jest traktowane jako przestępstwo, analogicznie do alkoholu. CBD nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów.

Skutki uboczne i interakcje z lekami

Choć konopie są uważane za bezpieczne, nie są obojętne dla organizmu. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami.

Zarówno CBD, jak i THC są metabolizowane w wątrobie przez grupę enzymów cytochromu P450 (głównie CYP3A4 i CYP2C19). Te same enzymy odpowiadają za metabolizm około 60% leków aptecznych (w tym leków na nadciśnienie, leków przeciwzakrzepowych, leków antydepresyjnych). Stosowanie dużych dawek CBD łącznie z lekami może sprawić, że stężenie leków we krwi wzrośnie (ryzyko przedawkowania) lub zmaleje (brak działania leku).

Zasada „Grejpfruta”: Jeśli na Twoim leku jest ostrzeżenie, by nie popijać go sokiem z grejpfruta, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że wejdzie on w interakcję z CBD i THC.

Odpowiedzi na często zadawane pytania (FAQ)

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze wątpliwości pacjentów. Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.