Medyczna marihuana sativa – odmiany

Sativa to botaniczna nazwa Cannabis sativa, konopi opisanych jako roślina wysoka, o luźnym pokroju i wąskich liściach. W katalogu leków z medyczną marihuaną „sativa” jest określeniem nadawanym przez producenta i opisuje pochodzenie genetyczne odmiany, nie jej zawartość ani działanie. Poniżej wyjaśniamy historię tej nazwy, jej znaczenie przy odmianie z apteki oraz sposób czytania kart odmian sativa w bazie Cannatherapy. Decyzję o doborze odmiany podejmuje lekarz na wizycie stacjonarnej w klinice.

Skąd pochodzi nazwa sativa?

Nazwa sativa pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego roślinę „siewną, uprawną” i została użyta przez Karola Linneusza, który w 1753 roku opisał Cannabis sativa jako gatunek. W 1785 roku Jean-Baptiste Lamarck opisał drugi typ, Cannabis indica, i odróżnił go od sativy budową. Cechy rozpoznawcze w tym podziale są dwie: wysokość rośliny i kształt liści. Sativa jest rośliną wyższą, o węższych liściach; indica jest rośliną niższą, o szerszych liściach. Podział mówi zatem o wyglądzie rośliny na polu, nie o tym, co zawiera jej kwiatostan. Współczesne odmiany są wynikiem krzyżowania obu linii, więc „sativa” w nazwie odmiany wskazuje na przewagę jednej linii w rodowodzie, a nie na czystą postać botaniczną.

Co oznacza oznaczenie sativa przy odmianie z apteki?

Oznaczenie sativa przy odmianie z apteki jest klasyfikacją producenta i odnosi się do genetyki, z której odmiana została wyprowadzona. Producent nadaje je na podstawie rodowodu odmiany; nie jest to parametr mierzony w laboratorium przy zwalnianiu serii leku. W polskich aptekach dostępne są w praktyce głównie hybrydy, dlatego odmiana opisana jako sativa to zwykle hybryda z przewagą genetyki sativa. O rzeczywistym profilu odmiany mówią trzy deklarowane przez producenta parametry: zawartość THC, zawartość CBD i lista dominujących terpenów. Właśnie te dane pokazujemy na kartach odmian, bo dwie odmiany z tym samym napisem „sativa” mogą mieć inny poziom THC i inny zestaw terpenów.

Czy sativa mówi, jak odmiana zadziała?

Nie. Oznaczenie sativa nie przesądza o działaniu konkretnej odmiany u konkretnego pacjenta. W języku potocznym funkcjonuje stereotyp, który wiąże sativę z jednym rodzajem odczuć, a indicę z przeciwnym; ten podział wywodzi się z opisu budowy rośliny i został przeniesiony na odczucia bez oparcia w składzie chemicznym. Badacze, m.in. Ethan Russo (2016), wskazują, że klasyfikacja indica/sativa nie odpowiada składowi chemicznemu odmian. Ocenie podlega zatem zawartość kannabinoidów i terpenów, a nie nazwa rodzaju. Dobór odmiany oraz dawki należy do lekarza; w klinice Cannatherapy odbywa się to podczas wizyty stacjonarnej, po wywiadzie i ocenie wskazań. Baza odmian służy do zapoznania się z parametrami leków, nie do samodzielnego wyboru.

Jak czytać karty odmian sativa w bazie?

Karty odmian sativa w bazie czyta się od góry do dołu według sześciu pól, wspólnych dla wszystkich odmian w katalogu. Pola karty są opisane poniżej.

• Producent – wytwórca leku; to on nadaje odmianie oznaczenie sativa i deklaruje pozostałe parametry.
• THC – deklarowana zawartość tetrahydrokannabinolu w suszu, w procentach.
• CBD – deklarowana zawartość kannabidiolu; wynik do 1% traktujemy jako ilość śladową.
• Dominujące terpeny – terpeny wymienione przez producenta jako przeważające w profilu zapachowym odmiany.
• Forma i opakowanie – postać leku oraz masa lub objętość opakowania.
• Dostępność – wartość Tak lub Nie informująca, czy odmiana jest obecnie w obrocie aptecznym.

Receptę na odmianę wybraną przez lekarza realizuje się w aptece prowadzącej obrót lekami Rpw; bieżącą dostępność sprawdza się w wyszukiwarce leków lub telefonicznie. Odmiany oznaczone przez producentów jako sativa znajdują się na liście poniżej.